Το Ορκίνι και οι Ορκινάδες

Το άρθρο αυτό μας μαθαίνει το ψάρι που σημάδεψε την ιστορία και την διατροφική κουλτούρα της Ιερισσού, σε τέτοιο βαθμό που να αποτελέσει και το παρωνύμιο των κατοίκων!

Κείμενο: ΑΘΗΝΑ ΒΑΡΒΑΡΕΣΣΟΥ Βιολόγος, εκπαιδευτικός

Δημοσιεύθηκε στο 19ο τεύχος του «Κύτταρο Ιερισσού»

Το Ορκίνι είναι το ψάρι που ανήκει στην οικογένεια των Τοννοειδών (γένος Θύννος), όπως ο Τόννος, η Παλαμίδα, το Κοπάνι κ.α. Αναγνωρίζεται από το πάνω χείλος του που φτάνει στο ύψος του ματιού και από το πρώτο ραχιαίο πτερύγιο που κατά τα ¾ είναι μαύρο. Το κρέας του είναι κόκκινο, σε αντίθεση με άλλα ψάρια που έχουν λευκό κρέας.

Αυτό οφείλεται στην καλή αιμάτωση των ερυθρών μυών του, πράγμα που επιτρέπει στο πελαγικό αυτό ψάρι να πραγματοποιεί συνεχείς και μεγάλες μετακινήσεις με αξιόλογη ταχύτητα πλεύσης, χωρίς να κουράζεται. Ξεκινάει το ταξίδι του από τον Εύξεινο Πόντο και κατηφορίζει προς τη Μεσόγειο, περνώντας στο Αιγαίο και τα μικρότερα πελάγη του και φτάνει στον Κόλπο της Ιερισσού το μήνα Μάιο, αναζητώντας τροφή και τόπο αναπαραγωγής.

ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ ΣΤΗΝ ΙΕΡΙΣΣΟ

πηγή

Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, την παραμονή στις 19 και το Σάββατο 20 Ιουλίου η Ιερισσός γιορτάζει τον Προφήτη Ηλία στο ομώνυμο ξωκλήσι και τοποθεσία της περιοχής. 

Είναι το μεγαλύτερο καλοκαιρινό πανηγύρι και για γενιές αποτελούσε το χρονικό ορόσημο της κάμψης του καλοκαιριού. Η εκκλησία και η τοποθεσία του Προφήτη Ηλία μαρτυρείται από την βυζαντινή εποχή, ως εκκλησία του Αγίου Ηλία, σε έγγραφα του Αγίου Όρους. Από πολλούς εικάζεται ότι υπήρξε και αρχαίο ιερό που αυτό όμως μένει να αποδειχθεί. 

Την παραμονή του πανηγυριού τελείται μέγας εσπερινός με τη συμμετοχή του Μητροπολίτη Ιερισσού και στη συνέχεια ξεκινά ολονύκτιο γλέντι. Παράλληλα προετοιμάζεται το κουρμπάνι με την παρασκευή σε μεγάλες χύτρες των φαγητών, με μεγάλο κέφι και χορό.
Το πρωί ανήμερα της γιορτής τελείται ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία, οι ιερείς τελούν στη συνέχεια την αρτοκλασία, ευλογούν τα φαγητά και ξεκινά το κοινό φαγοπότι του χωριού και το γλέντι ως τις απογευματινές ώρες.

Ο Απόστολος Παύλος και η Ιερισσός

Ο Ι. Ναός των ισαποστόλων Πέτρου και Παύλου στην Ιερισσό.

Χρήστος Μ. Καραστέργιος
φιλολογική επιμέλεια Ολυμπία Μαρίνου
Κύτταρο Ιερισσού

Στις 29 Ιουνίου η Ιερισσός ετοιμάζεται να γιορτάσει τη μνήμη των ισαποστόλων Πέτρου και Παύλου ή την “γιορτή του Αγίου Παύλου”, όπως είναι γνωστή στους ντόπιους Ιερισσιώτες. Μία γιορτή βαθιά ριζωμένη στη θρησκευτική παράδοση της Ιερισσού.

Η λατρεία του Αποστόλου Παύλου είναι βαθειά ριζωμένη μέσα στους αιώνες στη θρησκευτική και πολιτισμική παράδοση της Ιερισσού και της Χαλκιδικής.

Κατά την παλιότερη σωζόμενη μαρτυρία του 1550 [i], ο Απόστολος Παύλος πέρασε για να διδάξει το λόγο του Χριστού από την αρχαία Άκανθο (Ιερισσό). Οι ειδωλολάτρες τότε Ακάνθιοι τον κυνήγησαν για να τον σκοτώσουν και ο Απόστολος κρύφτηκε πίσω από ένα κοπάδι βόδια ανατολικά του οικισμού.

Στις φωτιές του Αϊ Γιάννη

Από το Κύτταρο Ιερισσού

"Αη Γιάννη πρόδρομε ζώνομαι ξεζώνομαι·

η ζντρίγα να καεί κι εγώ να μη καωωώ".

σ. ζντρίγα λέγαμε την μάγισσα!

Στις 24 Ιουνίου γιορτάζεται η γιορτή του Αϊ Γιάννη. Στις 23 παραμονή της γιορτής στο χωριό μας όπως και σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας ανάβουμε τις φωτιές. Έθιμο πολύ παλιό που το πιο πιθανό να έχει τις ρίζες του στις διονυσιακές γιορτές της αρχαίας Ελλάδας. Έθιμο όμως που σιγά -σιγά φθίνει, όπως και τόσα άλλα.
Τα τελευταία χρόνια ο Πολιτιστικός σύλλογος στην προσπάθειά του να το διατηρήσει μέσα στο χρόνο, ανάβει φωτιά στο κέντρο του χωριού. Εκεί μαζεύονται παιδιά όλων των ηλικιών και λιγοστοί μεγάλοι.

Παλιότερα όλες οι γειτονιές τη μέρα αυτή μύριζαν καμένο χόρτο. Πολλοί έβγαιναν έξω από το χωριό για να μαζέψουν τον Αϊ Γιάννη. Ένα φυτό παρασιτικό, αναρριχόμενο, που αυτή την εποχή γεμίζει άσπρα λουλουδάκια.