Δευτέρα, 6 Νοεμβρίου 2017

Εορτασμοί για την απελευθέρωση της Ιερισσού και της ΒΑ Χαλκιδικής, στην Ιερισσό


Με επιτυχία τελέστηκαν οι εορτασμοί για την απελευθέρωση της Ιερισσού και της ΒΑ Χαλκιδικής, στην έδρα του δήμου Αριστοτέλη, την Ιερισσό. Πλήθος κόσμου, εκπρόσωποι της Εκκλησίας, των Πολιτικών και Στρατιωτικών αρχών του Τόπου, της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και εκπρόσωποι της Μ. Κ. Ρεντίνας, τίμησαν τις θυσίες των προγόνων μας και την ηρωική μορφή του καπετάν Γεωργίου Γιαγλή. 
Το ιστορικό της ημέρας το απάγγειλε ως εκπρόσωπος της πολιτισμικής ομάδας του "Κυττάρου Ιερισσού, ο κος Χρήστος Καραστέργιος.

Φωτογραφίες και το ιστορικό της ημέρας: 

Επετειακός λόγος για την Απελευθέρωση της Ιερισσού το 1912

2 Νοεμβρίου 2017
Σεβαστοί Πνευματικοί Πατέρες, Εντιμότατες Πολιτικές και Στρατιωτικές Αρχές του Τόπου, Αγαπητές Μαθήτριες και Αγαπητοί Μαθητές, Κυρίες και Κύριοι,

Η Ιερισσός γιορτάζει εφέτος 105 χρόνια ελευθερίας από τον Οθωμανικό ζυγό. 

Οι σύγχρονες προκλήσεις, αναθεωρήσεις και αμφισβητήσεις της παραδοσιακής ιστοριογραφίας σε ένα ρευστό διεθνές και στο γειτονικό πολιτικό περιβάλλον επιβάλλουν την ανάκληση της μνήμης για τους αγώνες του λαού μας μέσα από τις παραδόσεις και την ιστορία. Θεωρούμε σήμερα, αυτονόητες αξίες την αυτοδιάθεση και την ελευθερία. Αξίες όμως που δεν ήταν δεδομένες πριν από μόλις 105 χρόνια. Δόθηκαν σκληροί αγώνες και χύθηκε πολύ αίμα για να κατακτηθούν από τους προγόνους μας ώστε να γευόμαστε σήμερα τα αγαθά τους. Η Ιερισσός στάθηκε στην ιστορία, από την αρχαιότητα ως σήμερα, αιώνιος θεματοφύλακας του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού στη γωνιά αυτή της Β. Ελλάδας. Έδωσε με παρρησία το παρόν σε όλους τους αγώνες του έθνους και φυσικά δε θα μπορούσε να λείψει από τα γεγονότα των δύο βαλκανικών πολέμων, που της χάρισαν τη λευτεριά μετά από 490 χρόνια οθωμανικής κατάκτησης.

 Η διπλωματική επιδεξιότητα της πολιτικής ηγεσίας υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο και η στρατιωτική αρετή των Ελλήνων κατά την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων, την απέσπασαν από τον Οθωμανικό ζυγό και την ενσωμάτωσαν στο αναγεννημένο, μετά τη χρεοκοπία του 1893 και την πολεμική ατίμωση του «Μαύρου 1897», Ελληνικό Κράτος. Τα γεγονότα είναι εν πολλοίς γνωστά, αξίζει όμως να αναφερθούμε σ’ αυτά με συντομία.
Με αφορμή την διένεξη της Τουρκίας με το Μαυροβούνιο για συνοριακές διαφορές, οι σύμμαχες χώρες· η Ελλάδα, η Σερβία και η Βουλγαρία διαβίβασαν στις 30 Σεπτεμβρίου (π.η.) κοινό τελεσίγραφο προς την Πύλη. Μεταξύ άλλων ζητούσαν την αυτονομία των εθνικών μειονοτήτων της Τουρκίας και μια σειρά εκτεταμένων δικαιωμάτων σ’ αυτές.
Όπως ήταν αναμενόμενο η Τουρκία χαρακτήρισε το τελεσίγραφο «θρασεία απόπειρα επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις της αυτοκρατορίας» και «ανάξιο απαντήσεως».
Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΟΛΙΣ ΑΡΧΙΣΕ
Στις 5 Οκτωβρίου ο ελληνικός στρατός διάβηκε τα Ελληνοτουρκικά σύνορα της Μελούνας στη Θεσσαλία και προχώρησε προς την Ελασσόνα. Την ίδια ημέρα Ελληνικά Σώματα Προσκόπων, δηλ. στρατιωτικά σώματα που δρούσαν πίσω από τις γραμμές του εχθρού, και αποτελούνταν από αξιωματικούς του ελληνικού στρατού και παλιούς μακεδονομάχους, αποβιβάστηκαν στη περιοχή της Ιερισσού, στο Μαρμάρι, στη χερσόνησο της Μπροστόμιτσας. Ανάμεσά τους ο γνωστός Ιερισσιώτης Μακεδονομάχος καπετάν Γεώργιος Γιαγλής (ο μετέπειτα, μοναχός Γαβριήλ) και ο υπαρχηγός του Χριστόδουλος Τσόχας. Εκτελώντας διαταγές, κινήθηκε με 35 άντρες προς την περιοχή της Νιγρίτας. Στο πέρασμά του από διάφορα χωριά νέοι αγωνιστές στελεχώνουν την ομάδα του. Ακολούθησε τις οδηγίες του Γ.Ε.Σ και παρεμπόδιζε με επιθετικές ενέργειες τις συγκοινωνίες ανάμεσα στη Νιγρίτα, τις Σέρρες και την Θεσσαλονίκη. Στο επιτελείο του εκτός από τον υπαρχηγό Χριστόδουλο Τσόχα, ήταν και οι Ιερισσιώτες Αστέριος Ψέμμας και ο γιος του, ο Δημήτρης.
Στη Χαλκιδική οι Πρόσκοποι ενισχύονται με 200 ντόπιους αγωνιστές, κυρίως φυγόστρατους του τουρκικού στρατού, και αρχίζουν να διεισδύουν στο εσωτερικό με κατεύθυνση το όρος Χολομώντα. Οι πρώτες συγκρούσεις με τα τουρκικά αποσπάσματα είναι νικηφόρες και παγιώνουν την κυριαρχία των Προσκόπων στη ΒΑ Χαλκιδική.
Στην Ιερισσό, ο γνωστός έκδηλος και ενθουσιώδης πατριωτισμός των κατοίκων, νίκησε το λελογισμένο αίσθημα της αυτοσυντήρησης που υπέδειξαν οικισμοί της ορεινής ΒΑ Χαλκιδικής, και εξεγέρθηκε!
Οι Τούρκοι αστυνομικοί της ιστορικής κωμόπολης, παραδόθηκαν στους Προεστούς της Ιερισσού και συγκεκριμένα στον Μουχτάρη της, Ιωάννη Ιατρού. Τις επόμενες ημέρες, οι κάτοικοι, συγκρούστηκαν με τμήμα της τουρκικής φρουράς του Αγίου Όρους και την έτρεψαν σε φυγή.
Γράφει στις αναμνήσεις του ο Δημήτριος Τερτυλίνης:
«Αὐθόρμητα ὅλοι οἱ ἄνδρες καὶ οἱ νέοι τοῦ χωριοῦ ὅσοι εἶχαν ὅπλα, Γκράδες, Τσιφτέδες, Καριοφίλια[i], τσεκούρια καὶ οἱ ψαράδες μὲ δυναμίτες στά χέρια, ἔλαβον ὅλοι θέσιν μάχης ὀχυρούμενοι πίσω ἀπὸ τὸ ἀνάχωμα πού ἐσχημάτισε ὁ χείμαρος ὀλίγον ἔξω ἀπ’ τὸ χωριό. Κ’ ἐκεῖ περίμεναν ν΄ἀναμετρηθοῦν μὲ τοὺς ἐπερχομένους Τούρκους, ἀποφασισμένοι νά πεθάνουν παρὰ ν΄ἀφήσουν τοὺς Τούρκους νά πατήσουν τό χωριό».
Ο ενθουσιασμός ήταν διάχυτος στις καρδιές των ανθρώπων και υπερκέρασε τον οποιοδήποτε φόβο. Η ελευθερία που τόσο ποθούσαν, και έδωσαν τα προηγούμενα χρόνια τόσο αγώνα και αίμα γι΄ αυτήν, πλησίαζε!
Η ψυχολογία των γενναίων κατοίκων αποτυπώνεται στο ημερολόγιο του Χριστόδουλου Σακελαρίου: 
 «Επειδή οι κάτοικοι (της Ιερισσού) ήσαν εξαγριωμένοι, ενόησαν ότι είναι γενική επανάστασις και δεν εσκέπτοντο τίποτε, παρά να σκοτώσωσι και να σκοτωθούν» γράφει!
Οι Τούρκοι ανήσυχοι υποχωρούν από τη ΒΑ Χαλκιδική που ουσιαστικά μένει ελεύθερη από τις 15 Οκτωβρίου του 1912.
Η νίκη των Προσκόπων, έναντι της τουρκικής στρατιωτικής δύναμης στον Άγιο Πρόδρομο στις 22 Οκτωβρίου, επισπεύδει την αποχώρηση του τουρκικού στρατού από τον Πολύγυρο και την υπόλοιπη Χαλκιδική.
Οι πρόσκοποι του καπετάν Γιαγλή συγκρούονται με τουρκικό απόσπασμα έξω από την Νιγρίτα και το τρέπουν σε φυγή. Έτσι, στις 23 Οκτωβρίου ελευθερώνεται η πόλη και η γύρω από αυτήν περιοχή.
Με την κατάληψη της Θεσσαλονίκης στις 26 Οκτωβρίου του 1912 από τον Ελληνικό στρατό, δίνεται διαταγή στο 1ο Ανεξάρτητο Τάγμα Κρητών με Διοικητή τον Ταγματάρχη Γεώργιο Κολοκοτρώνη,  να μεταβεί στη Χαλκιδική. Αλλά ο κύριος στρατηγικός στόχος του Γενικού Επιτελείου Στρατού στον ανατολικό τομέα, είναι η κατάκτηση της Αθωνικής Πολιτείας και η κατάληψη του στενού της χερσονήσου του Άθωνα, η Ιερισσός. 

Ο Νικόλαος Στράτος ως υπουργός των Ναυτικών δίνει εσπευσμένα το βράδυ της 1ης Νοεμβρίου τη διαταγή:
«Αρχηγόν Στόλου.
Ανάγκη εθνική απολύτος όπως καταληφθή Άγιον Όρος αμέσως...
Τόπος αποβάσεως συνιστώμεν τον Ισθμόν διά του όρμου Αμουλιανής ή του της Ιερισσού προς αποκοπήν απειλουμένης προελάσεως.
Αθήναι 1- XI-1912, Στράτος» [ii]

Τον απαραίτητο χρόνο γι΄ αυτόν τον σκοπό, τον έδωσε η κατάληψη της περιοχής της Νιγρίτας και η γενναία στάση έναντι των ως τότε Βούλγαρων συμμάχων του Χαλκιδικιώτη οπλαρχηγού Γεώργιου Γιαγλή.

Γι αυτό τον λόγο τρία διαφορετικά στρατιωτικά τμήματα κινήθηκαν για την κατάληψή της· ο ελληνικός Στόλος με το θωρηκτό Αβέρωφ, το 20ο Σύνταγμα Πεζικού ατμοπλοϊκώς υπό τις διαταγές του Ταγματάρχη Γεωργίου Καρέκλη, και η διλοχία του υπολοχαγού Λυμπέρη Καλοπόθου με υποδιοικητή τον ανθυπολοχαγό Ι. Αλεξάκη, από τον ορεινό όγκο του Χολομώντα.
Το μεσημέρι στις 2 Νοεμβρίου του 1912, το θωρηκτό Αβέρωφ με τα
 αντιτορπιλικά Πάνθηρ και Ιέραξ,υπό τις διαταγές του Ναύαρχου Κουντουριώτη ελευθερώνει το Άγιο Όρος και αποβιβάζει άγημα 250 πεζοναυτών στην Ιερισσό υπό την διοίκηση του ανθυποπλοίαρχου Τηλέμαχου Κουρμούλη.
Την άλλη μέρα φθάνει η διλοχία του υπολοχαγού Λυμπέρη Καλοπόθου και αργότερα ο 1ος λόχος και η διμοιρία πολυβόλων του 20ού συντάγματος (300 άντρες) υπό τις διαταγές του Λοχαγού Μιχάλη Μιχάλου. Θα παραμείνει στην Ιερισσό ως τις  3 Φεβρουαρίου του 1913. Στον λόχο αυτόν ανήκει και ο Ιερισσιώτης εθελοντής λοχίας, Πέτρος Γ. Πάππας.


Οι κάτοικοι ξεσπούν σε εκδηλώσεις χαράς με δάκρυα στα μάτια. Στις 2 Νοεμβρίου του 1912, η ιστορική καστροπολιτεία,  ως τότε, της Ιερισσού αποκτά την ελευθερία της, μετά από σκληρούς αγώνες και θυσίες που έδωσαν οι πρόγονοί μας, δίνοντας το παρών σε όλους τους εθνικούς αγώνες, από το 1821 ως τους Βαλκανικούς πολέμους.
Με την κατάληψη της Ιερισσού και του Αγίου Όρους, επιτεύχθηκε ο κύριος στρατιωτικός στόχος του Γ.Ε.Σ. ανατολικά της Θεσσαλονίκης, και η επίσπευση της, έσωσε τη ΒΑ Χαλκιδική από δυσάρεστες περιπέτειες που πέρασαν κοντινές σ’ αυτήν περιοχές. Επίσης έδωσε ένα δυνατό διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια των Ελλήνων, για να αποτρέψουν αργότερα τα σχέδια της Ρωσίας, και όχι μόνο, για τη διεθνοποίηση της χερσονήσου του Άθω.
Έτσι, με σκληρούς αγώνες, ελευθερώθηκε και εντάχθηκε στο Ελληνικό κράτος η περιοχή της Ιερισσού, και έτσι με μεγάλες θυσίες μπορέσαμε να ζήσουμε, όπως γράφει και στο ημερολόγιό του ο Χρ. Σακελλαρίου, «ζωήν ελευθέρανσυζούντες με τους αδελφούς μας χριστιανούς και όχι πλέον μεΤούρκους βαρβάρους» (Σακελλαρίου, ανέκδοτο, σ. 53).»,
Μια ζωή ελεύθερη που, ίσως, δε μάθαμε ακόμα να τη σεβόμαστε όπως της πρέπει. Αυτές ακριβώς τις ύψιστες αναλλοίωτες αξίες εκπέμπει, σε όλες τις συχνότητες της ανθρώπινης ευαισθησίας, η τελευταία προς τον πατέρα του επιστολή τού Ιερισσιώτη ήρωα Πέτρου Γ. Πάππα, που τραυματίζεται θανάσιμα στα στενά της Μπανίτσης (κοντά στο Νευροκόπι), για την πεφιλημένη του Ιερισσό. Λίγο πριν ξεψυχήσει στέλνει στον πατέρα του επιστολή που γράφει:
«Σεβαστέ μου πάτερ
Προσκυνώ
Μέχρι της στιγμής που σας εξαποστέλλω το ημερολόγιόν μου ευρίσκομαι ακόμη ζωναλλά μετάτινάς στιγμάς εστέ βέβαιος ότι δεν υπάρχω...
Μην λυπείσθε διόλου περί του θανάτου μου καθότι αποθνήσκω ενδόξως εκπληρών το καθήκον μου,καθήκον ιερόν υπέρ πίστεως και πατρίδος και της ελευθερίας της πεφιλημένης μου Ιερισσού...
Υμείς υγιαίνετε
Πέτρον δε μην αναμένετε
                                                                            Ο τελευτών υιός σας
                                                                                                                   ΠέτροςΓΠάππας»
Τέτοιοι πρόγονοι, λοιπόν, μας έχουν κληροδοτήσει εκτός από την πολύτιμη ελευθερία, και το χρέος της διατήρησης της ιστορικής μνήμης του τόπου μας. 
Ας μην το ξεχνάμε.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΑΣ ΚΩΜΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΑ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ
[i]Είδη τυφεκίων.
[ii] Δημ. Γ. Φωκά, Ο στόλος του Αιγαίου 1912- 1913 Έργα και ημέραι, Αθήναι 1940, σελ. 68, και Αρχείο Δ.Ι.Σ, Φ. 1699α/Β/1367. (Ο Νικόλαος Στράτος (Αθήνα 1872 Γουδί 1922) ήταν υπουργός των Ναυτικών από το Μάιο του 1912 στη κυβέρνηση Βενιζέλου).
Οι φωτογραφίες είναι από τον κο Ιωσήφ Σεκέρογλου!

Ενσωματωμένη εικόνα 24
Ενσωματωμένη εικόνα 1Ενσωματωμένη εικόνα 3Ενσωματωμένη εικόνα 2Ενσωματωμένη εικόνα 5Ενσωματωμένη εικόνα 7Ενσωματωμένη εικόνα 6Ενσωματωμένη εικόνα 4Ενσωματωμένη εικόνα 11Ενσωματωμένη εικόνα 10Ενσωματωμένη εικόνα 9Ενσωματωμένη εικόνα 8Ενσωματωμένη εικόνα 14Ενσωματωμένη εικόνα 21Ενσωματωμένη εικόνα 18Ενσωματωμένη εικόνα 20Ενσωματωμένη εικόνα 13Ενσωματωμένη εικόνα 17Ενσωματωμένη εικόνα 16Ενσωματωμένη εικόνα 15Ενσωματωμένη εικόνα 12Ενσωματωμένη εικόνα 22

Δεν υπάρχουν σχόλια: